Ugonjwa Hadi Kifo: Safari ya Mwisho ya Mwalimu Julius Nyerere Ilivyokuwa

Ugonjwa Hadi Kifo

Oktoba 14, 1999, ni tarehe ambayo Watanzania na Afrika kwa ujumla hawawezi kuisahau. Siku hiyo, Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere, alifariki dunia katika Hospitali ya Mtakatifu Thomas (St. Thomas Hospital) mjini London, Uingereza.
Kifo chake kilileta huzuni kubwa, si tu Tanzania bali pia kwa bara zima la Afrika, kwani kilikuwa ni kuaga rasmi kiongozi aliyeweka msingi wa uhuru, umoja, na utu barani Afrika.

Lakini je, safari ya mwisho ya Mwalimu Nyerere ilikuwa vipi? Ni ugonjwa gani uliomsumbua? Na taifa lilipokea vipi taarifa hizo za majonzi? Makala hii inachambua kwa undani ugonjwa hadi kifo cha Julius Nyerere, ikitumia ushahidi, kumbukumbu na simulizi halisi ya siku za mwisho za maisha yake.

Afya ya Mwalimu Nyerere Kabla ya Safari Yake ya Mwisho

Mwalimu Nyerere, akiwa kijijini kwao Butiama, alianza kuonyesha dalili za udhaifu wa mwili mwishoni mwa mwaka 1999. Vyombo vya habari viliripoti kuwa hali yake haikuwa nzuri, lakini taarifa hizo zilikanushwa haraka, zikieleza kuwa Mwalimu alikuwa akiendelea na shughuli zake za kilimo kama kawaida.

Hata hivyo, tarehe 31 Agosti 1999, Mwalimu aliondoka Tanzania kuelekea London kwa ajili ya uchunguzi wa kiafya. Hapo ndipo safari yake ya mwisho duniani ilipoanza—hakuwahi tena kurudi hai kwenye ardhi ya Tanzania aliyoiunganisha na kuipigania.

Ugonjwa Uliopelekea Kifo cha Mwalimu Julius Nyerere

Tarehe 26 Septemba 1999, Rais Benjamin Mkapa alitangaza taifa kuwa hali ya Mwalimu haikuwa nzuri. Madaktari waligundua kuwa alikuwa na kansa ya damu (leukemia) — ugonjwa unaowapata mara nyingi watu wenye umri mkubwa.
Wakati huo, Mwalimu alikuwa na miaka 77.

Kwa mujibu wa taarifa rasmi, Mwalimu alianza kupata changamoto za afya kutokana na kupungua kwa kinga ya mwili. Hii ilisababisha maambukizi ya malaria na homa ya manjano, ambayo baadaye yalidhibitiwa na madaktari. Lakini mwili wake uliendelea kudhoofika taratibu.

Watanzania Waungana Kumwombea Baba wa Taifa

Baada ya tangazo la Rais Mkapa, mamia ya Watanzania walijitokeza katika viwanja vya Jangwani, Dar es Salaam, Septemba 27, 1999, kumuombea Mwalimu. Maombi hayo yaliendelea kote nchini—makanisani, misikitini na hata majumbani.
Watanzania walijua thamani ya kiongozi huyu: mtu wa amani, utu, na usawa.

Serikali ilimtuma Kingunge Ngombale Mwiru kwenda London kuratibu taarifa zote kuhusu matibabu ya Mwalimu. Mama Maria Nyerere pamoja na mabinti zake Anna na Rosemary walikuwa karibu naye muda wote.

Hali Yazidi Kuwa Mbaya: Siku za Mwisho za Mwalimu Nyerere

Tarehe 30 Septemba 1999, Ikulu ilitoa taarifa kwamba Mwalimu alikuwa akilishwa kwa kutumia mirija.
Ifikapo Oktoba 2, hali ilizidi kuwa mbaya zaidi – Mwalimu alianza kupumua kwa msaada wa mashine na hakuwa na uwezo wa kuzungumza.
Ripoti kutoka kwa Balozi wa Tanzania nchini Uingereza, Profesa Abdelkadeer Shareef, zilithibitisha kuwa Mwalimu alikuwa amepoteza fahamu kwa siku kadhaa.

Watoto wake, akiwemo Makongoro Nyerere, walitoa matamshi ya huzuni, wakisema Watanzania waandae mioyo yao kwa uwezekano wa msiba mzito. Oktoba 11, madaktari walithibitisha kuwa Mwalimu alikuwa amepoteza fahamu kabisa kutokana na kiharusi kikali (stroke).

Pia Soma: Kanisa Katoliki Wakanusha Waraka wa Uchaguzi “Ni FAKE!” – Video

Kifo cha Baba wa Taifa Tanzania

Saa 4:30 asubuhi, Oktoba 14, 1999, dunia ilipoteza mmoja wa viongozi bora zaidi wa karne ya 20.
Rais Benjamin Mkapa, akiwa na Makamu wa Rais Dk. Omar Ali Juma na Waziri Mkuu Frederick Sumaye, alitangaza rasmi:

“Kwa majonzi makubwa, nasikitika kuwatangazia kwamba mpendwa wetu, Baba wa Taifa Mwalimu Julius Kambarage Nyerere, amefariki dunia.”

Taarifa hizo ziliitikisa Tanzania nzima. Machozi, simanzi na vilio vilitawala kila kona ya nchi.

Mwili Wake Warudishwa Tanzania: Safari Kuelekea Butiama

Serikali iliandaa ndege maalumu ya Shirika la Ndege la Tanzania (ATC) kuurejesha mwili wake kutoka London. Uongozi wa mazishi uliongozwa na Waziri Mkuu mstaafu Frederick Sumaye.
Mwili wake ulipowasili Dar es Salaam, mizinga 21 ilipigwa kama ishara ya heshima ya kitaifa.
Maelfu ya wananchi walijitokeza barabarani – kutoka Uwanja wa Ndege wa Julius Nyerere hadi Msasani – kutoa heshima zao za mwisho.

Mazishi ya Mwalimu Julius Nyerere Butiama

Tarehe 21 Oktoba 1999, mwili wa Mwalimu uliagwa rasmi katika Uwanja wa Taifa (sasa Benjamin Mkapa Stadium). Baadaye ulisafirishwa hadi Butiama, Musoma, kwa maziko.
Maelfu walifurika kijijini kwake kushuhudia safari yake ya mwisho.
Ndege ilipopaa kutoka Dar es Salaam kuelekea Musoma, Watanzania wengi walilia kwa uchungu – wakijua huyo alikuwa mwisho wa kumuona Baba wa Taifa.

Mwili wake ulipumzishwa Mwitongo, Butiama, eneo analotazama Bahari ya Victoria – alikoanzia na kumalizia safari yake duniani.

Urithi wa Mwalimu Julius Nyerere kwa Tanzania na Afrika

Leo, zaidi ya miaka 25 tangu kifo chake, jina la Mwalimu Nyerere bado linaishi katika historia ya Afrika.
Alichokisimamia – umoja, uadilifu, ujamaa na utu wa Mwafrika – kinabaki kuwa dira ya viongozi wengi duniani.
Urithi wake unaendelea kupitia taasisi za elimu, maadili ya kisiasa, na umoja wa kitaifa anaoutwa Tanzania hadi leo.

Maswali Yanayoulizwa Mara Kwa Mara (FAQs)

Hitimisho: Wosia wa Mwalimu kwa Vijana

Mwalimu Nyerere aliwahi kusema:

“Kizazi kipya hakina budi kuijenga Tanzania upya kwa maadili, uadilifu, na uzalendo.”

Maneno haya yanabaki kuwa mwanga wa matumaini kwa vijana wa leo. Safari yake ya mwisho ilikuwa ya huzuni, lakini urithi wake umebaki kuwa taa ya uongozi bora na ubinadamu.