Kenya Kujitengenezea Mbolea Yake: Ruto Azindua Mradi wa Sh100 Bilioni Utaka Badilisha Sekta ya Kilimo

Kenya Kujitengenezea Mbolea Yake

Je, unajua kuwa bei ya mbolea nchini Kenya inaweza kushuka kwa kiasi kikubwa hivi karibuni?
Hii ni baada ya Rais William Ruto kuzindua mradi wa Sh100 bilioni wa kutengeneza mbolea nchini, hatua inayolenga kupunguza utegemezi wa uagizaji kutoka nje na kuhakikisha wakulima wanapata mbolea ya bei nafuu.

Mradi huu mpya wa KenGen-Kaishan, uliozinduliwa eneo la Olkaria, Naivasha mnamo Novemba 3, 2025, unatarajiwa kugeuza sekta ya kilimo nchini na kuifanya Kenya kuwa mzalishaji mkuu wa mbolea barani Afrika.

Ruto Asema Kenya Itatengeneza Mbolea Yake

Rais Ruto alisisitiza kwamba Kenya inatumia fedha nyingi kuagiza mbolea kutoka nje, jambo ambalo huongeza gharama kwa wakulima.

“Kama nchi, tutapunguza gharama hizo kwa sababu tutakuwa tukizalisha mbolea yetu. Kiwanda hiki cha KenGen-Kaishan kitahakikisha tuna mbolea ya kutosha,” alisema Rais Ruto.

Kwa mujibu wa Shirika la Kitaifa la Takwimu (KNBS), Kenya iliagiza tani 443,701 za mbolea kati ya Januari na Juni 2025, zenye thamani ya Sh25.63 bilioni — upungufu kutoka tani 445,857 mwaka uliopita.
Mradi wa Olkaria unatarajiwa kuzalisha tani 480,000 za mbolea kila mwaka, hatua itakayopunguza utegemezi wa mbolea kutoka nje.

Jinsi Mradi wa Mbolea wa Olkaria Unavyofanya Kazi

Mradi huu unatumia megawati 165 za nishati ya mvuke kutoka KenGen kubadilisha ammonia kijani kuwa mbolea.
Ni teknolojia ya kisasa inayolenga:

• Kupunguza utoaji wa kaboni kwa zaidi ya tani 600,000 kwa mwaka
• Kutoa ajira 200,000 wakati wa ujenzi
• Kuongeza mapato ya KenGen kwa Sh1.7 bilioni kwa mwaka

Rais Ruto aliambatana na viongozi kama Waziri wa Kawi Opiyo Wandayi, Mkurugenzi wa Kaishan Dkt. Yang Tang, na Afisa Mkuu Mtendaji wa KenGen Peter Njenga wakati wa uzinduzi.

Faida Kubwa kwa Wakulima wa Kenya

Ruto alisema changamoto za mbolea zimechangia kupanda kwa bei ya vyakula na kushuka kwa uzalishaji.
Kupitia mradi huu:

• Bei ya mbolea itapungua, hivyo kuongeza tija mashambani.
• Kilimo cha kisasa Kenya kitaimarika kupitia upatikanaji wa mbolea bora.
• Kaunti kama Nakuru, Uasin Gishu, Trans Nzoia, Bungoma, na Narok zitanufaika moja kwa moja kutokana na upatikanaji wa mbolea ya kienyeji.

“Kila shehena ya mbolea inayosafirishwa kutoka nje inanyima wakulima wetu nafasi. Mradi huu utabadilisha hali hiyo,” akaongeza Rais.

Pia Soma: Vipi Shangazi? Mpenzi wangu hataki nitumie marashi au nivae nguo fupi. Ana wivu au ananijali?

Athari za Kiuchumi za Kenya Kutengeneza Mbolea Yake

Kulingana na wachambuzi wa sera za kilimo:

• Kenya itapunguza uagizaji wa mbolea kwa zaidi ya 60% ifikapo 2027.
• Serikali itaokoa zaidi ya Sh30 bilioni kila mwaka zinazotumika kuagiza mbolea.
• Uwekezaji huu wa Sh100 bilioni utachochea uchumi wa viwanda na kuongeza uwekezaji wa kigeni.

Mradi Huu Unavyosaidia Malengo ya “Bottom-Up”

Mradi wa Kenya Fertilizer Manufacturing Plant (KFMP) ni sehemu ya mpango wa Ruto kuboresha kilimo kupitia sera za “Bottom-Up.”
Unalenga:

• Kuwezesha wakulima wadogo kuongeza uzalishaji
• Kupunguza gharama za uzalishaji
• Kukuza ajira kwa vijana katika sekta ya kilimoTakwimu Muhimu za Uagizaji wa Mbolea (2023–2025)

Mwaka	Kiasi cha Mbolea (Tani)	Thamani (Sh Bilioni)
2023	600,000+	60.0
2024	500,000+	45.2
2025 (Hadi Juni)	443,701	25.63

Lengo Kuu la Serikali ya Kenya

Kupitia mradi wa mbolea wa Olkaria, serikali inalenga:

1. Kupunguza utegemezi wa uagizaji wa mbolea.
2. Kupunguza bei ya mbolea kwa wakulima wadogo.
3. Kukuza uzalishaji wa chakula na usalama wa lishe.
4. Kusaidia mageuzi ya kilimo 2025 Kenya kupitia uzalishaji endelevu.

Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs)

Hitimisho: Hatua Kubwa kwa Mustakabali wa Kilimo Kenya

Kenya inapoanza kutengeneza mbolea yake, inalenga kuwa taifa linalojitegemea katika sekta ya kilimo.
Mradi wa Olkaria Fertilizer Plant ni ishara kwamba serikali ya Ruto imejizatiti kuinua wakulima na kuboresha uzalishaji wa chakula.