“Fidia Itakayo Badilisha Maisha Yetu” – Familia za Waathiriwa wa Maandamano Zaiambia Kamati

Fidia Itakayo Badilisha Maisha Yetu

Familia za waathiriwa wa ukatili wa polisi wakati wa maandamano nchini Kenya zimeomba kwa hisia kubwa kwa serikali, zikisisitiza kuwa mchakato wa fidia lazima uzidi fedha pekee. Wanataka haki, uwajibikaji, na msaada wa kudumu unaoweza kurejesha heshima kwa familia zao.

Katika kikao cha kusikilizwa mbele ya kikosi kazi kipya cha fidia chenye wanachama 18 waliokula kiapo hivi karibuni, familia zilizojaa huzuni zilieleza uchungu wao, zikisema kuwa malipo ya kifedha pekee hayawezi kuponya majeraha yaliyosababishwa na risasi za polisi.

Ushuhuda wa Kusikitisha: “Pesa Pekee Haziwezi Kuponya Maumivu Yetu”

Mojawapo ya nyakati za kusikitisha zaidi ilitoka kwa Josinter Anyango, mama wa watoto watano aliyempoteza mwanawe wa miaka 12, Kennedy Onyango, wakati wa maandamano ya tarehe 27 Juni, 2024 huko Rongai.

• Kennedy, mwanafunzi wa Darasa la Nane, alipigwa risasi karibu na nyumba yao.
• Video iliyoenea mtandaoni ikimuonyesha amelala chini kabla ya kubebwa kwa pikipiki hadi hospitali iliumiza mioyo ya Wakenya wengi.

Akiongea kwa machozi, Anyango aliiambia kamati:
“Fidia haiwezi kumrudisha Kennedy, lakini angalau inaweza kubadilisha maisha yetu. Haki kwangu ni kumwona yule polisi aliyemuua mwanangu akikamatwa na kuadhibiwa. Sio haki kwa serikali kutuua halafu itupe pesa.”

Maneno yake yaliakisi matakwa ya familia nyingi: haki ya kweli inahitaji uwajibikaji, siyo malipo pekee.

Kikosi Kazi cha Fidia: Dhamira ya Kitaifa

Kikosi kazi kinachoongozwa na Profesa Makau Mutua kiliapishwa wiki iliyopita na kimeahidi kufanya vikao vya kitaifa na waathiriwa.

Vipaumbele muhimu:

• Kukutana moja kwa moja na waathiriwa na familia zao.
• Kuandaa mfumo wa kina wa fidia.
• Kuhakikisha mchakato wa uwazi na unaoendeshwa na wananchi.

“Huu ni mchakato unaoendeshwa na wananchi,” Prof. Mutua alisisitiza, akiongeza kuwa timu tayari imeanza mashauriano katika KICC na itaendelea kote nchini.

Makamu Mwenyekiti, Faith Odhiambo, ambaye pia ni Rais wa Chama cha Wanasheria wa Kenya (LSK), aliwahakikishia Wakenya uhuru wake:
“Ikiwa nitahisi juhudi zangu zinakwamishwa au kudhoofishwa kwa namna yoyote, niko tayari kujiuzulu kwa heshima ya Katiba.”

Familia Zadai Zaidi ya Malipo ya Fedha

Familia kadhaa zilionyesha mapengo makubwa katika mwitikio wa serikali:

1. Ukosefu wa msaada wa kisaikolojia
   • Mjane aliyempoteza mumewe alishuhudia:
     “Naishi na mshtuko. Kila ninapomwona mtu akiwa na bunduki, nahisi kifo kiko karibu. Hatukupata ushauri wowote. Haya majeraha ya kihisia yamebaki nami.”
2. Haki inayocheleweshwa
   • Familia zilieleza kukerwa kwamba maafisa wa polisi waliotuhumiwa kwa risasi bado wanahudumu bila kuchukuliwa hatua.
3. Msaada wa muda mrefu badala ya misaada ya mara moja
   • Familia zinataka fidia inayobadilisha maisha kama vile elimu, makazi, au huduma za matibabu badala ya malipo ya muda mfupi.

Soma Pia: Uchaguzi Mdogo wa Novemba 27: Jaribio Kubwa kwa Vuguvugu la Kenya Moja

Athari za Kisiasa na Kijamii za Vikao

Mchakato huu wa fidia umekuwa kipimo cha kidemokrasia cha Kenya.

• Kwa serikali ya Rais William Ruto, hii ni fursa ya kujenga tena imani na wananchi baada ya madai ya ukatili unaoendeshwa na dola.
• Kwa kiongozi wa upinzani Raila Odinga, suala hili linaimarisha wito wa mageuzi katika sekta ya usalama na kumaliza ukatili wa polisi.

Kwa hivyo, vikao hivi havihusu haki ya familia za waathiriwa pekee bali pia uhalali wa mwitikio wa serikali kwa upinzani wa umma.

Kwa Nini Fidia Lazima Izidi Fedha

Wataalamu wa haki za binadamu wanasema fidia inapaswa kuwa haki ya kurejesha hadhi badala ya kutuliza kwa fedha.

Hatua zilizopendekezwa ni pamoja na:

• Kuanzisha Mfuko wa Kitaifa wa Fidia kwa Waathiriwa wa Ukatili wa Polisi.
• Kutoa ushauri wa kisaikolojia bure kwa familia zilizoathirika.
• Kuwawajibisha kisheria maafisa wa polisi kwa mauaji yasiyo halali.

Ramani ya Wataalamu: Jinsi Serikali Inavyoweza Kutoa Haki

Ili kufanikisha mchakato huu, wataalamu wanasema serikali lazima izingatie:

• Uwazi: Kuweka wazi ripoti zote za uchunguzi.
• Ushirikishwaji: Kuruhusu familia za waathiriwa kushiriki kikamilifu katika maamuzi.
• Uendelevu: Kipaumbele kiwe kwa ufadhili wa elimu, upatikanaji wa huduma za afya, na miradi ya kiuchumi ya jamii badala ya malipo ya mara moja.

Hitimisho

Kwa familia kama ile ya Josinter Anyango, mapambano siyo kuhusu pesa pekee—ni kuhusu haki, heshima, na mustakabali wa watoto waliosalia.

“Hatupendi serikali ituue halafu itupe pesa. Tunataka maisha yetu yabadilishwe—na tunataka haki,” alisema kwa machozi.

Kazi ya kikosi kazi hatimaye itaonyesha ikiwa Kenya iko tayari kukabiliana na historia yake ya ukatili wa polisi kwa ukweli, haki, na uwajibikaji.

Wito kwa Hatua

Je, unadhani fidia ya kifedha pekee inatosha, au haki kwa waathiriwa wa ukatili wa polisi nchini Kenya inapaswa kujumuisha hatua kali zaidi za uwajibikaji?